EnglishNederlands
Integrale Veiligheidsanalyse Maastricht 2014—2017

Objectieve veiligheid

Objectieve veiligheid behandelt vermogens- en geweldscriminaliteit die zich in de alledaagse woon- en leefomgeving van bewoners kunnen voordoen, zoals overvallen, mishandeling, zakkenrollerij en diefstal van voertuigen.

Politiecijfers
2014 2015 2016 2017 2018 2019 t/m Q2
Diefstal uit of inbraak in woning 953 875 514 426 423 192
Diefstal uit of inbraak in box, garage, schuur of tuin 486 507 267 192 208 73
Zakkenrollerij 1083 915 788 713 362 207
Diefstal uit of vanaf motorvoertuigen 1092 774 774 921 736 252
Diefstal van motorvoertuigen 222 232 284 219 221 91
Diefstal van fietsen en brom- of snorfietsen - Totaal 2333 1967 1479 1466 1207 726
Diefstal fiets 1929 1674 1197 1258 1005 585
Diefstal brom- of snorfiets 401 289 280 205 198 140
Diefstal fiets met geweld 1 2 0 2 2 1
Diefstal brom- of snorfiets met geweld 2 2 2 1 2 0
Openlijk geweld (tegen persoon) 41 38 47 37 41 26
Bedreiging 404 348 289 267 259 148
Mishandeling - Totaal 1143 1125 1187 1279 1204 596
Schietpartij (zonder vervolg) 3 1 1 3 1 1
Vechtpartij (zonder vervolg) 35 42 58 60 54 23
Steekpartij (zonder vervolg) 1 0 1 0 2 1
Ruzie of twist (zonder vervolg) 536 566 683 786 721 345
Eenvoudige mishandeling 501 461 390 378 372 193
Zware mishandeling 67 55 54 52 54 33
Overige mishandeling 0 0 0 0 0 0
Straatroof 85 70 48 31 22 23
Overval In woning 4 6 6 3 2 4
Overval In bedrijven 9 22 12 3 7 3

High Impact Crimes: de afgelopen 4 jaar is sprake van een daling van het aantal politieregistraties als het gaat over High Impact Crimes. Vooral het aantal woninginbraken is trendmatig sterk gedaald

Geweldsmisdrijven: qua mishandeling is de afgelopen 4 jaar een stijgende trend te zien. Dit wordt echter veroorzaakt door de stijging van de aantallen gevallen van ruzie/twist zonder vervolg. Deze worden weliswaar geregistreerd onder de hoofdcategorie mishandeling, maar het maatschappelijk effect hiervan is beduidend minder dan de categorie eenvoudige en zware mishandeling. Bij deze laatste twee is sprake van een trendmatige daling.

Vermogenscriminaliteit: diefstal uit/vanaf motorvoertuigen is in de afgelopen 4 jaar trendmatig gestegen. De overige vormen van vermogenscriminaliteit zijn allemaal gedaald in de afgelopen jaren.

Veiligheidsmonitor
2014 2015 2016 2017
Persoonlijk slachtofferschap woninginbraak [totaal poging tot + inbraak] [%] 8.5 4.6 4.3 3.1
Persoonlijk slachtofferschap diefstal uit of vanaf auto [%] 2.5 1.8 1.4 1.7
Persoonlijk slachtofferschap autodiefstal [%] 0.5 0.2 0.1 0.2
Persoonlijk slachtofferschap fietsdiefstal [%] 5.4 7.3 5.1 6.3
Persoonlijk slachtofferschap zakkenrollerij en beroving [incl. poging tot] [%] 4.3 3 2.1 2.3
Persoonlijk slachtofferschap vandalisme totaal [%] 7.8 8.5 8.8 7.1
Persoonlijk slachtofferschap geweld totaal [%] 3.3 3.1 2.8 3.1

Het percentage inwoners dat aangeeft slachtoffer te zijn van woninginbraken is in Maastricht van 8,5 procent in 2014 significant gedaald naar 3,1 procent in 2017.

Het percentage inwoners dat aangeeft slachtoffer te zijn van diefstal uit/vanaf auto is in Maastricht in de afgelopen jaren ongeveer gelijk gebleven.

Het percentage inwoners dat aangeeft slachtoffer te zijn van autodiefstal is in Maastricht in de afgelopen jaren bijna gelijk gebleven.

Het percentage inwoners dat aangeeft slachtoffer te zijn van fietsendiefstal is in Maastricht in de afgelopen jaren bijna gelijk gebleven.

Het percentage inwoners dat aangeeft slachtoffer te zijn van zakkenrollerij is in Maastricht in de afgelopen jaren bijna gelijk gebleven.

Beeld professionals

Woningcriminaliteit (woninginbraak, -overval, inbraak box/garage/schuur)

Mishandeling, bedreiging, openlijk geweld

Huiselijk geweld

Professionals noemen woninginbraken, mishandeling/bedreiging en huiselijk geweld als belangrijkste thema’s voor de komende jaren. Ze wijzen daarbij op de behoefte aan herkenbare en zichtbare wijkagenten in de buurt. Burgers moeten zich beschermd en veilig voelen in de buurt zodat ze eerder melding durven te maken bij misstanden. Ook wordt gewezen op de zelfredzaamheid van burgers en het actief betrekken van burgers bij het nemen van preventieve maatregelen.

Bij objectieve veiligheid gaat het om verschillende vormen van vermogens- en geweldscriminaliteit die zich in de alledaagse woon- en leefomgeving van bewoners kunnen voordoen. Het gaat om:

  • High Impact Crimes: woninginbraak, overvallen (woning en bedrijven) en straatroof;
  • geweldscriminaliteit: bedreiging, mishandeling en openlijke geweldpleging;
  • vermogenscriminaliteit: kelderboxinbraak, zakkenrollerij, diefstal uit/vanaf voertuigen, diefstal van voertuigen en brom-/fietsendiefstal.

Bij de registraties van de misdrijven die onder dit thema vallen is sprake van een dark number. De aantallen zijn afhankelijk van de mate waarin burgers aangifte doen. De aangiftebereidheid wordt daarbij bepaald aan de hand van de vraag in hoeverre slachtoffers het doen van aangifte als nuttig ervaren (verzekering, strafvervolging).

Uit zowel het kwantitatieve als het kwalitatieve beeld volgt dat sprake is van een trendmatige daling als het gaat over genoemde vormen van criminaliteit. Deze daling is niet alleen in Maastricht het geval en blijkt een landelijk fenomeen te zijn.

We kunnen dus concluderen dat er sprake is van een daling van veelvoorkomende criminaliteit. Wat achter de daling van criminaliteit zit is nog onderwerp van debat bij wetenschappers en beleidsmakers. De trends in drugsgebruik en -handel, toenemende welvaart en toegenomen investeringen in preventie tegen inbraak en diefstal lijken aan te sluiten bij de ontwikkelingen in de criminaliteit en zijn daarom momenteel de meest gangbare verklaringen. Daarnaast is het de vraag of criminaliteit mogelijk verschuift naar de online wereld (cybercrime). Hier is momenteel nog onvoldoende zicht op en dat vergt nader onderzoek.

Vaak wordt gesteld dat de daling in criminaliteit het gevolg is van afgenomen aangiftebereidheid onder burgers. Er zijn inderdaad tekenen dat burgers door de toegenomen welvaart minder vaak aangifte van inbraak of vernieling doen als de financiële schade klein is (Bernasco en Van de Weijer, 2016).

Ook wordt de bereidheid om aangifte te doen beïnvloed door de mate waarin burgers denken dat de politie effectief actie onderneemt (Goudriaan, Nieuwbeerta en Wittebrood, 2005). Mogelijk zijn burgers die getuige zijn van een misdrijf minder snel geneigd om aangifte te doen, omdat zij zich minder verbonden voelen met hun buren (Goudriaan, 2006; Bernasco en Van de Weijer, 2016). De gesignaleerde daling in de aangiftebereidheid tussen 2005 en 2015 is echter minder sterk dan de totale daling van de geregistreerde criminaliteit. De daling in de geregistreerde criminaliteit kan dus niet volledig worden verklaard door een verminderde bereidheid om aangifte te doen. Daarnaast blijkt uit de Veiligheidsmonitor dat ook de ontwikkelingen in het slachtofferschap van criminaliteit wijzen op een daadwerkelijke daling van de criminaliteit.

Tot op heden is er nog geen sluitende verklaring gevonden voor de daling in slachtofferschap van genoemde vormen van traditionele criminaliteit. De meest aannemelijke verklaring kan worden gevonden in de opkomst van de situationele criminaliteitspreventie (SCP). Door het nemen van preventieve maatregelen in de omgeving van hot spots en/of tijdens hot times en het bevorderen van bewustwording bij burgers om slachtofferschap te voorkomen (niet verschaffen van gelegenheid voor criminelen) wordt criminaliteit bemoeilijkt. SCP vindt zijn oorsprong in de omgevingscriminologie.

Omgevingscriminologie probeert te verklaren hoe de directe omgeving invloed kan hebben op criminaliteit. Het doel is niet om de pakkans te vergroten en criminelen te rehabiliteren, maar juist om door middel van de inzet van preventieve situationele maatregelen de directe omgeving die criminaliteit veroorzaakt (faciliteert) aan te passen. Bij situationele criminaliteitspreventieve maatregelen is het van belang om rekening te blijven houden met situationele determinanten (gelegenheid, motivatie dader, doelwit). Het is bij de aanpak van belang om te begrijpen hoe criminaliteit plaatsvindt en wat de motivatie van de crimineel is (wat maakt dat de baten (financieel voordeel) prevaleren boven de kosten (pakkans)).

Jong, J. de (2018), Het mysterie van de verdwenen criminaliteit, Den Haag: Centraal Bureau voor de Statistiek Weblink

Clarke, R.V., Environmental criminology and crime analysis: Situational crime prevention. In Wortley, R & Mazerolle, L. (Eds.), Environmental criminology and crime analysis (p 178 - 194). Collumption: Willan Publishing.